mind mapping

«تکنیک نقشه‌‌ی ذهن (Mind Map) توسط تونی بوزان ابداع شده است و نام دیگر آن شکل‌های عنکبوتی یا شعاعی است. این تکنیک برای نشان دادن ایده‌ها، اطلاعات، یادداشت‌ها و‌... به طریق دیاگرام‌های درختی به کار می‌رود.»
«صورتی از تفکر که به طراح اجازه می‌دهد تا فلمرو مسئله، موضوع ویا عنوانی را جستجو و کشف نماید. طراح با ایده‌ی مرکزی و اصلی آغاز می‌کند و به سرعت تصاویر، مفاهیم و ایده‌های مرتبط را طرح‌ریزی می‌نماید.»
این مرحله‌ای از روند طراحی (Design) است که برای همه دیزاینرها کاربرد دارد و نه تنها طراحان گرافیک (Graphic Designers).

mind mapping

روش ترسیم یک نقشه‌ی ذهنی بدین ترتیب است:
- یک صفحه بزرگ کاغذ را بردارید و در وسط آن تیتر موضوع را به صورت فشرده بنویسید.
- برای هر زیر موضوع اصلی یا جنبه‌های گوناگون آن، یک شاخه جدید باز کنید و روی هر شاخه نام زیرموضوع یا جنبه اصلی را بنویسید
- همین عمل را در مورد زیر شاخه‌ها نیز اعمال کنید تا اینکه به آیتم (اطلاعات، ایده، واقعیت و‌...)‌های نهایی که مانند برگ در این دیاگرام درختی است برسید.
ممکن است یک آیتم در دو جا قرار گیرد. دراین صورت آنرا با خط چین به دیگر موارد وصل کنید. سطوح این آیتم‌ها را می‌توانید از طریق رنگ یا نوع نوشتن، طبقه‌بندی کنید. به این ترتیب درخت شما زنده‌تر به نظر می‌رسد

جنبه‌های مثبت نقشه‌کشی ذهنی:
- حافظه اطلاعات را به صورت شبکه‌ای ذخیره می‌کند نه خطی. هر اطلاعات، هزاران ارتباط در ذهن دارد. نقشه‌ذهنی باعث می‌شود که اطلاعات به صورت یک شبکه دیده شود که این موضوع به خاطر سپاری آن را راحت‌تر می‌کند.
- برای به یاد آوردن باید از تصاویر و لغات استفاده کرد نه جملات. از این رو نقشه ذهنی به علت استفاده از تصاویر، به یاد‌آوری اطلاعات را نیز ساده‌تر می‌کند.
- ترسیم اطلاعات بر روی نقشه‌ذهنی، انعکاسی از مغز شما در سازماندهی اطلاعات است.
- نقشه‌ذهنی برای مرور کردن ساده است. مرور منظم، حافظه را تقویت می‌کند. برای اینکار ابتدا نقشه‌ذهنی را در ذهن خود تصویر کنید، آنگاه به کاغذ رجوع کرده و آن را انطباق دهید.
- ما معمولاً چیزهایی را به خاطر می‌سازیم که بیشتر قابل توجه است. در نقشه‌کشی ذهنی می‌توانید موارد کلیدی را به صورت برجسته نمایش دهید.

جنبه‌های منفی نقشه‌کشی ذهنی:
- افراد منطقی که تمایلی به استفاده از شهود (درک آنی) خود ندارند، در ابتدا نمی‌توانند از این تکنیک به خوبی استفاده کنند زیرا منطق آنها می‌گوید که غیر‌ممکن است بتوان با این روش متفاوت کار کرد. البته بعد از مدتی این عادت ذهنی که نمی‌تواند چند فرایند فکری را با همدیگر انجام دهد شروع به تغییر خواهد کرد و بهبود خواهد یافت. با تمرین و پشتکار هر کسی می‌تواند از این روش استفاده کند.
- نقشه‌ذهنی، اطلاعات را به صورت ساختارمند ذخیره می‌کند. بنابراین برای کسانی که از روش‌های تصادفی (مانند طوفان ذهنی) به تولید ایده می‌پردازند، نامناسب است. نقشه‌ذهنی از طریق ساختارمند کردن ثبت اطلاعات بر روی کاغذ، این عادت ذهنی را خدشه‌دار می‌کند. البته اگر نقشه‌ذهنی بعد از انجام طوفان ذهنی برای مرتب‌سازی و ارزیابی ایده‌های ثبت شده به کار رود می‌تواند بسیار موثر باشد.
- نقشه‌ذهنی روشی ساده و بدون توضیح بیان اطلاعات برای کسی (یا کسانی) است که آن را ایجاد کرده‌اند. چرا که مفاهیم و سمبل‌ها برای کسی که آن را کشیده معنی دارد و الزاماً برای دیگران تداعی‌کننده معنی خاصی نیست. از این رو نقشه‌ذهنی روشی فردی است و نمی‌توان یک نقشه‌ذهنی را برای دیگران نیز عمومیت داد.

mind mapping

mind mapping

منابع: آکادمی تفکر | Wikipedia | کتاب تفکر طراحی گرافیک، الن لاپتن، نازیلا قلیزاده، فرهنگسرای میردشتی، ۱۳۹۱

ارسال به بالاترین
جدیدترین‌ها
آخرین نوشته‌ها